به گزارش خبرنگار خبرگزاری «حوزه» در قم، آغاز سال تحصیلی حوزههای علمیه، فرصتی برای بازخوانی مأموریتهای حوزه و نسبت آن با نیازهای جامعه اسلامی و افق تمدن نوین اسلامی است؛ مأموریتی که تنها به تولید دانش درونحوزوی محدود نمیشود و ابعاد تربیتی، اجتماعی و تمدنی را نیز دربرمیگیرد.
حجتالاسلام والمسلمین عبدالله عصاره، استاد حوزه علمیه و محقق و پژوهشگر حوزوی، در گفتوگو با خبرگزاری «حوزه» تربیت طلبه، تولید اندیشه متناسب با افق تمدنی، تولید دانش برای اداره جامعه اسلامی و حرکت به سمت «حوزه پیشرو و سرآمد» را از مهمترین الزامات این مسیر دانست.
طراحی «نقشه راه» تحقق تمدن نوین اسلامی
حجتالاسلام عصاره با اشاره به بیانات رهبر انقلاب در دیدار سال ۱۳۷۹ با طلاب حوزه علمیه قم اظهار کرد: چشمانداز اصلی و اصولی جمهوری اسلامی، حرکت به سمت تمدن نوین اسلامی و تحقق آن است و برای به بار نشستن چنین ایده عظیمی، دو بازوی «تولید فکر» و «تربیت انسان» مورد نیاز است.
وی افزود: در این چارچوب، حوزه علمیه در وهله نخست برای تربیت طلابی که هر یک میتوانند بخش عظیمی از بار این حرکت را بر عهده بگیرند، دستگاه تربیتی مناسبی فراهم کند. از سوی دیگر، برای تولید اندیشه و فکر متناسب با این چشمانداز نیز به یک طرح و نقشه علمی خاص نیاز است.
این پژوهشگر حوزوی، طراحی نقشه تحقق این مسیر را یکی از مهمترین وظایف حوزه دانست و تصریح کرد: اقتضائات جامعه اسلامی از یک سو، طرح و برنامهای که دشمن در برابر کشور ترسیم کرده است از سوی دیگر و همچنین هیمنه پوشالی تمدن غرب در برابر تمدن اسلامی، ایجاب میکند حوزه برای برنامهریزی، نگاهی چندبعدی و چندضلعی داشته باشد.
لزوم تربیت نیرو برای «مبارزه تمدنی»
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت تربیت نیرو برای «مبارزه تمدنی» خاطرنشان کرد: مبارزه با تمدن غربی و تحقق تمدن اسلامی صرفاً وظیفه حوزه نیست، بلکه آحاد مردم در این مسیر وظیفه دارند. بر همین اساس، همه محتوای علمی که در حوزه تولید میشود، لازم است در این راستا قرار گیرد؛ بهگونهای که یا مسئلهای از مسائل تمدن نوین اسلامی را حل کند یا در مواجهه و مبارزه با تمدن غرب مورد استفاده قرار گیرد.
طلاب خود را برای نقشآفرینی تحقق آرمانهای انقلاب مجهز کنند
حجتالاسلام عصاره در ادامه به نقش طلبه در این مسیر اشاره کرد و گفت: طلبه خود را «سرباز اسلام و امام زمان(عج)» تعریف میکند و این تعبیر کاملاً درست است، اما اگر بخواهد سربازی حضرت را بهدرستی به انجام برساند، راهی جز سربازی برای آرمانهای انقلاب اسلامی ندارد.
وی با بیان اینکه «بیعت با انقلاب اسلامی و رهبر معظم انقلاب، بیعت با امام زمان(عج) محسوب میشود» افزود: از این رو، طلبه نیز لازم است متناسب با این حرکت تجهیز شود؛ از دانش خود گرفته تا نحوه تحولخواهی و شیوه مواجهه، هدایت و امامت مردم.
«نهاد علمی حوزه» و «نهاد روحانیت»
این محقق و پژوهشگر حوزوی در پاسخ به این پرسش که تولیدات علمی حوزه تا چه اندازه باید به نیازهای واقعی جامعه، حکمرانی و مسائل روز نزدیک شود، بر ضرورت تفکیک میان «نهاد علمی حوزه» و «نهاد روحانیت» تأکید کرد و توضیح داد: نهاد علم در حوزه، همان نظام آموزشی است که طلبه را از یک پایه میگیرد و تلاش میکند او را با روش استنباط و دیگر روشهای آموزشی، از جمله روشهای تبلیغ و موارد مشابه، آشنا کند. اصلاح کتب و تحول در کتب درسی و نیز نوآوری و بهروز شدن آموزش، در این بخش تعریف میشود. این یک مدل فعالیت در فضای علمی حوزه است؛ اما فضای دیگر، نهاد روحانیت است.
وی در تبیین این مفهوم ادامه داد: روحانیت متکفل نهاد دین و اقامه دین در جامعه است و خود را مسئول میداند که دین را در جامعه به پا دارد و اقامه کند.
دانش؛ نخستین ابزار روحانیت برای اقامه دین در جامعه است
وی با طرح این پرسش که نهاد روحانیت برای انجام این مأموریت به چه ابزارهایی نیاز دارد، نخستین ابزار را علم و دانش دانست و اظهار کرد: یکی از عرصههای مهم در این زمینه، علوم انسانی است.
استاد حوزه علمیه توضیح داد: علوم انسانی موجود در جهان، در فضای تمدن غرب شکل گرفتهاند و از جمله فلسفه غرب، روانشناسی، حقوق و علوم سیاسی، بر پایه تولیدات فکری همان تمدن شکل گرفته و برای سیاستهای کلی جامعهپردازی و اداره جامعه مورد استفاده قرار میگیرند.
وی افزود: اگر جامعه اسلامی بخواهد جامعه خود را بر اساس دین اداره کند، لازم است نرمافزار اداره جامعه را در اختیار داشته باشد و برخی از علوم انسانی میتوانند بخشی از این نرمافزار را تشکیل دهند. از این رو، این پرسش مطرح است که این دانشها از کجا باید به دست بیایند و آیا از دل دین قابل استخراج هستند؛ در اینجا حوزه علمیه متکفل چنین مسئلهای است.
تولید علوم انسانی اسلامی
حجتالاسلام عصاره با تأکید بر ضرورت تولید علوم انسانی اسلامی، تصریح کرد: یکی از عرصههایی که حوزه لازم است متکفل آن باشد، تولید دانشهایی است که به تعبیر امروز، در حوزه علوم انسانی قرار میگیرند و بتوانند اداره جامعه را بهصورت کاملاً اسلامی پشتیبانی کنند. همچنین لازم است برای پاسخگویی به شبهات، معرفی دین به همه عالم و دیگر ادیان، معرفی انقلاب اسلامی و دفاع علمی از انقلاب اسلامی، کارهای جدیدی را در فضای خود شکل دهد.
شناخت مبانی تمدن اسلامی
وی با اشاره به سومین عرصه مورد نیاز اظهار کرد: لازم است بررسی شود که مقتضای تمدن اسلامی چیست و تولیدات علمی مورد نیاز آن در وهله نخست بر عهده حوزه علمیه است.
این پژوهشگر حوزوی، پرسشهایی مانند اینکه «تمدن اسلامی چیست؟»، «چگونه میتوان در مسیر درست حرکت کرد؟»، «چگونه میتوان با تمدن رقیب مقابله کرد؟» و «پایههای علم و تمدن چیست و بر چه چیزی استوار است؟» را از جمله موضوعاتی دانست که لازم است مورد توجه قرار گیرند. اولویتهای تمدن اسلامی نیز لازم است روشن شود.
«حوزه پیشرو و سرآمد»
حجتالاسلام عصاره در پاسخ به این پرسش که در نخستین سال تحصیلی پس از شهادت رهبر شهید، آیا تبدیل میراث شهید به یک حوزه تمدنساز میتواند یکی از مهمترین افقهای مشترک استاد و طلبه باشد، بر ضرورت توجه جدی به پیام رهبر شهید انقلاب درباره صدسالگی حوزه تأکید کرد و گفت: حوزه علمیه، طلبهها، اساتید و همه مجموعهها لازم است پیامی را که رهبر شهید انقلاب درباره صدسالگی حوزه مطرح کردهاند و بر «حوزه پیشرو و سرآمد» تأکید دارد، در مرکز توجه قرار دهند و مانند «بیانیه گام دوم» درباره آن مباحث جدی شکل گیرد و کارگروه تشکیل شود.
وی تصریح کرد: این سند، خواستهای است که رهبر انقلاب از حوزه داشتهاند و بسیاری از نکاتی که درباره مأموریت حوزه مطرح شد، در همین سند وجود دارد و نیازمند پرداخت بیشتر است.
انتهای پیام
نظر شما